Ten artykuł to kompleksowy przewodnik po BMW M3 G80, modelu, który wzbudził wiele emocji i podzielił fanów marki. Dowiesz się z niego wszystkiego, co musisz wiedzieć o tym samochodzie od danych technicznych i wrażeń z jazdy, przez dostępne wersje i kontrowersyjny design, aż po szczegółową analizę kosztów zakupu i eksploatacji, co pomoże Ci podjąć świadomą decyzję.
BMW M3 G80: Kompletny przewodnik dla entuzjastów i potencjalnych nabywców
- BMW M3 G80 oferuje mocne silniki S58 (480-550 KM) z opcjami napędu na tył lub inteligentnym M xDrive.
- Model wywołał kontrowersje swoim designem przedniej części, zwłaszcza dużymi "nerkami", ale zdobył uznanie za fenomenalne właściwości jezdne.
- Dostępne są wersje Competition, limitowana CS oraz praktyczna M3 Touring (G81), pierwsza w historii M3 kombi.
- Ceny nowych egzemplarzy startują od około 480 000 zł, a używane z pierwszych lat produkcji rzadko spadają poniżej 380 000 zł, co świadczy o wysokiej wartości rezydualnej.
- W 2024 roku wprowadzono lifting (LCI), który przyniósł nowe reflektory, system iDrive 8.5 i wzrost mocy w wersji Competition xDrive do 530 KM.
- Koszty utrzymania, w tym serwis, opony i ubezpieczenie, są wysokie, co należy uwzględnić przy zakupie.

BMW M3 G80 rewolucja, która podzieliła fanów
Dlaczego pionowe "nerki" wywołały tak wielką burzę?
Od momentu premiery BMW M3 G80, największą kontrowersją, która rozpaliła dyskusje wśród fanów motoryzacji i purystów marki, był bez wątpienia design przedniej części nadwozia. Mówiąc wprost, duże, pionowe "nerki" (grill) wywołały prawdziwą burzę. Początkowa krytyka była głośna i bezlitosna wielu uważało, że ten odważny krok stylistyczny zepsuł klasyczne proporcje i elegancję, do której przyzwyczaiły nas poprzednie generacje M3. Pamiętam, jak sam byłem sceptyczny. Jednak, co ciekawe, z czasem rynek w dużej mierze zaakceptował ten wygląd. Dziś, po kilku latach obecności na drogach, G80 z charakterystycznym grillem stało się rozpoznawalne i dla wielu wręcz pożądane, co pokazuje, jak szybko zmieniają się gusta i jak mocno marka potrafi narzucić swoją wizję.
Ewolucja legendy: Czym G80 różni się od poprzednika (F80)?
Porównując BMW M3 G80 z jego bezpośrednim poprzednikiem, generacją F80, dostrzegamy szereg kluczowych różnic, które definiują charakter obu modeli. Przede wszystkim, design G80 jest znacznie bardziej odważny i kontrowersyjny, z wspomnianymi już "nerkami" na czele, podczas gdy F80 trzymało się bardziej tradycyjnych linii. Pod maską również zaszła ewolucja: w G80 znajdziemy nowoczesny silnik S58, który zastąpił ceniony S55 z F80. S58 oferuje jeszcze większą moc i moment obrotowy, ale jednocześnie, w moim odczuciu, G80 stało się nieco cięższe (ponad 1800 kg w wersji z xDrive) i ma nieco bardziej cyfrowy, odizolowany charakter. F80, choć również turbodoładowane, potrafiło być bardziej surowe i angażujące w pewnych aspektach. G80 to krok w stronę większej precyzji i technologii, co nie każdemu puryście przypadło do gustu, ale jednocześnie otworzyło drzwi do nowych możliwości, zwłaszcza w zakresie trakcji i wszechstronności.
G80 na polskim rynku: Status, popularność i postrzeganie
Na polskim rynku BMW M3 G80 szybko zyskało status ikony, choć jego dostępność, zwłaszcza na rynku wtórnym, jest ograniczona. Model ten jest postrzegany jako samochód dla prawdziwych entuzjastów, którzy cenią sobie połączenie sportowych osiągów z luksusem i najnowszymi technologiami. Mimo początkowych kontrowersji wokół designu, G80 zdobyło uznanie za swoje fenomenalne właściwości jezdne i silnik. Ograniczona podaż używanych egzemplarzy, zwłaszcza tych w dobrym stanie i z rozsądnym przebiegiem, ma bezpośredni wpływ na ich ceny, które utrzymują się na bardzo wysokim poziomie. To sprawia, że G80 jest nie tylko obiektem pożądania, ale także solidną inwestycją, która dobrze trzyma wartość.
Pod maską bestii jaki silnik i napęd wybrać
Serce M3: Wszystko, co musisz wiedzieć o jednostce S58
Sercem BMW M3 G80 jest rzędowy, sześciocylindrowy silnik S58 z podwójnym turbodoładowaniem, który stanowi prawdziwe arcydzieło inżynierii BMW M. Ta jednostka, znana z wyjątkowej responsywności i szerokiego zakresu użytecznych obrotów, jest kluczowym elementem, który definiuje charakter G80. W podstawowej wersji M3 G80, z manualną skrzynią biegów i napędem na tył, S58 generuje imponujące 480 KM. W dominującej na polskim rynku wersji M3 Competition (G80) moc wzrasta do 510 KM, a moment obrotowy osiąga solidne 650 Nm. Dla tych, którzy szukają absolutnego maksimum, limitowany wariant M3 CS oferuje oszałamiające 550 KM. Silnik S58 to nie tylko czysta moc, ale także zaawansowana technologia, w tym kuty wał korbowy, zoptymalizowany układ smarowania i chłodzenia, co gwarantuje niezawodność nawet w ekstremalnych warunkach.
Manual dla purystów vs. błyskawiczny automat: Analiza skrzyni biegów
Wybór skrzyni biegów w M3 G80 to kwestia osobistych preferencji i stylu jazdy. Dla purystów i miłośników klasycznych wrażeń z jazdy, BMW oferuje 6-biegową manualną skrzynię biegów, dostępną w podstawowej wersji M3 z napędem na tylną oś. To opcja dla tych, którzy cenią sobie pełną kontrolę nad samochodem, bezpośrednie połączenie z maszyną i radość z samodzielnej zmiany biegów. Z drugiej strony, większość egzemplarzy, zwłaszcza wersje Competition, wyposażona jest w 8-biegową automatyczną skrzynię M Steptronic. Jest to skrzynia o błyskawicznych zmianach biegów, która doskonale radzi sobie zarówno w codziennej jeździe, jak i na torze. Oferuje ona różne tryby pracy, od komfortowego po ekstremalnie sportowy, a jej szybkość i precyzja pozwalają w pełni wykorzystać potencjał silnika S58. Moim zdaniem, automat jest bardziej uniwersalny i szybszy, ale manual daje niepowtarzalne wrażenia.Tylny napęd czy M xDrive? Która opcja daje więcej frajdy i bezpieczeństwa?
Kolejnym kluczowym wyborem jest rodzaj napędu. BMW M3 G80 jest dostępne z klasycznym napędem na tylną oś (RWD) lub z opcjonalnym, inteligentnym napędem na cztery koła M xDrive. RWD to esencja M3 czysta frajda z jazdy, możliwość kontrolowanych poślizgów i niezrównane wrażenia dla doświadczonych kierowców. To opcja dla tych, którzy cenią sobie tradycyjny charakter BMW M i potrafią wykorzystać potencjał tylnego napędu. M xDrive to z kolei rozwiązanie, które znacząco zwiększa wszechstronność i bezpieczeństwo. System ten, z możliwością wyboru trybów 4WD, 4WD Sport oraz 2WD (czyli pełnego RWD), oferuje fenomenalną trakcję w każdych warunkach pogodowych i pozwala na znacznie szybsze wyjścia z zakrętów. Dla mnie M xDrive to idealny kompromis, który łączy bezpieczeństwo i wszechstronność z możliwością przełączenia się na czysto tylnonapędową frajdę, gdy tylko tego zapragnę.
Osiągi, które zapierają dech: Jakie są realne przyspieszenia i prędkość?
BMW M3 G80 to samochód, którego osiągi potrafią zapierać dech w piersiach. Wersja M3 Competition z napędem M xDrive, która jest najpopularniejsza, przyspiesza od 0 do 100 km/h w zaledwie około 3,5 sekundy. To wynik godny supersamochodu i naprawdę robi wrażenie za każdym razem, gdy wciśniemy gaz do oporu. Standardowa prędkość maksymalna jest elektronicznie ograniczona do 250 km/h, co jest typowe dla niemieckich producentów. Jednak dla tych, którzy chcą poczuć pełen potencjał M3, dostępny jest pakiet M Driver, który podnosi limit prędkości maksymalnej do imponujących 290 km/h. Te liczby pokazują, że G80 to nie tylko samochód sportowy, ale prawdziwa maszyna do szybkiego przemieszczania się, zarówno na autostradzie, jak i na torze.
Przegląd kluczowych wersji które M3 G80 jest dla ciebie
M3 Competition (G80): Najpopularniejszy wybór na polskich drogach
Wersja M3 Competition (G80) to bez wątpienia najpopularniejszy wybór na polskich drogach i stanowi trzon oferty M3. To właśnie ten wariant najczęściej spotykamy w salonach i na rynku wtórnym. Charakteryzuje się on mocą 510 KM i momentem obrotowym wynoszącym 650 Nm, co gwarantuje fenomenalne osiągi. Standardowo wyposażona jest w 8-biegową automatyczną skrzynię M Steptronic, która doskonale współpracuje z silnikiem S58. Klienci mają do wyboru dwie opcje napędu: klasyczny tylny napęd (RWD) dla purystów lub inteligentny napęd na cztery koła M xDrive, który zapewnia niezrównaną trakcję i wszechstronność. To właśnie połączenie mocy, zaawansowanej technologii i dostępności napędu xDrive sprawia, że M3 Competition jest tak cenione.
M3 CS: Bezkompromisowa maszyna na tor i ulicę
Dla najbardziej wymagających entuzjastów i tych, którzy szukają absolutnie bezkompromisowych wrażeń, BMW przygotowało limitowaną wersję M3 CS. To prawdziwa maszyna stworzona zarówno na tor, jak i do dynamicznej jazdy ulicznej. M3 CS wyróżnia się przede wszystkim zwiększoną mocą silnika S58, która w tym wariancie osiąga aż 550 KM. Oprócz tego, samochód przeszedł szereg modyfikacji mających na celu redukcję masy (m.in. elementy z włókna węglowego), poprawę aerodynamiki i usztywnienie zawieszenia. To wszystko sprawia, że M3 CS jest jeszcze bardziej precyzyjne, szybsze i bardziej angażujące w prowadzeniu. Niestety, jego limitowany charakter i znacznie wyższa cena (w okolicach 800 000 zł) sprawiają, że jest to propozycja dla nielicznych, ale z pewnością warta każdej złotówki dla prawdziwego konesera.

M3 Touring (G81): Czy to najbardziej wszechstronny supersamochód rodzinny na świecie?
BMW M3 Touring (G81) to prawdziwa rewolucja i spełnienie marzeń wielu fanów pierwsza w historii M3 w wersji kombi. Ten model natychmiast zyskał status kultowego i jest niezwykle pożądany na rynku wtórnym. M3 Touring jest dostępne wyłącznie jako Competition z napędem M xDrive, co oznacza, że otrzymujemy pełne 510 KM mocy i niezrównaną trakcję w praktycznym opakowaniu. Jego największą zaletą jest oczywiście wszechstronność. Z pojemnością bagażnika wynoszącą 500 litrów, M3 Touring z łatwością pomieści bagaże na rodzinny wyjazd, a jednocześnie, dzięki swoim sportowym genom, dostarczy niezapomnianych wrażeń z jazdy. Jestem przekonany, że to jeden z najbardziej wszechstronnych supersamochodów rodzinnych na świecie, łączący praktyczność z osiągami na najwyższym poziomie.
Różnice po liftingu (LCI): Co dokładnie zmieniło się w nowszych rocznikach?
- Nowe reflektory: Wprowadzono zmieniony design przednich reflektorów, które zyskały nową sygnaturę świetlną, nadając autu świeższy wygląd.
- Zaktualizowany system iDrive 8.5 z zakrzywionym ekranem (Curved Display): Wnętrze zyskało znaczącą modernizację w postaci najnowszej generacji systemu informacyjno-rozrywkowego, z dużym, zakrzywionym wyświetlaczem, który integruje cyfrowe zegary i ekran dotykowy.
- Wzrost mocy w wersjach Competition xDrive do 530 KM: Dla wersji Competition z napędem M xDrive, moc silnika S58 została delikatnie podniesiona, oferując jeszcze lepsze osiągi.
- Zmiany w wzorach felg: Dostępne są nowe wzory felg, które odświeżają wygląd zewnętrzny pojazdu.
- Nowa paleta lakierów: Poszerzono i zaktualizowano dostępne kolory nadwozia, dając klientom większe możliwości personalizacji.
Za kierownicą M3 G80 wrażenia, prowadzenie i codzienna użyteczność
Jak M3 G80 prowadzi się w zakrętach i na prostej? Analiza zawieszenia i układu kierowniczego
Prowadzenie BMW M3 G80 to prawdziwa poezja. Samochód oferuje fenomenalne właściwości jezdne, które od razu dają do zrozumienia, że mamy do czynienia z inżynierskim majstersztykiem. W zakrętach G80 jest niezwykle precyzyjne i stabilne, a układ kierowniczy, choć może nieco mniej komunikatywny niż w starszych modelach, nadal dostarcza wystarczających informacji o tym, co dzieje się z kołami. Na prostej samochód jest niewiarygodnie stabilny, a moc silnika S58 sprawia, że każde przyspieszenie to czysta adrenalina. Muszę jednak przyznać, że w porównaniu do niektórych poprzednich generacji, G80 ma nieco bardziej cyfrowy, odizolowany charakter. Nie jest to wada, ale raczej cecha nowoczesnych samochodów sportowych, które stają się coraz bardziej wyrafinowane i wspomagane elektroniką. Mimo to, zaangażowanie kierowcy pozostaje na bardzo wysokim poziomie.
Wnętrze i technologia: Kokpit stworzony dla kierowcy
Wnętrze BMW M3 G80 to klasyczny przykład kokpitu stworzonego z myślą o kierowcy. Ergonomia jest na najwyższym poziomie, a wszystkie kluczowe elementy sterowania są łatwo dostępne. Jakość materiałów jest bez zarzutu znajdziemy tu skórę, włókno węglowe i aluminium, które tworzą luksusową, a jednocześnie sportową atmosferę. Centralnym punktem jest oczywiście system iDrive, który w wersjach po liftingu (LCI) został zaktualizowany do wersji 8.5 i prezentowany jest na imponującym, zakrzywionym ekranie (Curved Display). Ten system oferuje intuicyjną obsługę, szybkie działanie i mnóstwo funkcji, od nawigacji po zaawansowane ustawienia samochodu. Fotele sportowe M zapewniają doskonałe trzymanie boczne, co jest kluczowe podczas dynamicznej jazdy, ale jednocześnie są wystarczająco komfortowe na dłuższe trasy. To miejsce, w którym naprawdę chce się spędzać czas.
Komfort na co dzień: Czy M3 G80 może być jedynym autem w garażu?
To pytanie, które często zadaję sobie, testując samochody sportowe: czy M3 G80 może być jedynym autem w garażu? Moja odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak, zwłaszcza w wersji Touring. Mimo swoich oszałamiających osiągów i sportowego charakteru, M3 G80 oferuje zaskakująco wysoki poziom komfortu na co dzień. Adaptacyjne zawieszenie M pozwala na dostosowanie sztywności do warunków drogowych i preferencji kierowcy, co sprawia, że nawet długie podróże nie są męczące. Przestronne wnętrze i, w przypadku M3 Touring, duży bagażnik, sprawiają, że samochód jest praktyczny i funkcjonalny. Oczywiście, spalanie będzie wyższe niż w standardowym sedanie, a koszty utrzymania sportowego auta zawsze są większe, ale pod względem użyteczności G80 to naprawdę wszechstronny pojazd, który z powodzeniem może pełnić rolę głównego samochodu w rodzinie.
Dźwięk, który uzależnia: Analiza układu wydechowego
Dźwięk układu wydechowego w BMW M3 G80 to jeden z tych elementów, które sprawiają, że samochód staje się prawdziwie uzależniający. Silnik S58, choć turbodoładowany, generuje głębokie, gardłowe brzmienie, które w trybach sportowych przechodzi w rasowy ryk, pełen strzałów i bulgotania podczas odpuszczania gazu. To właśnie ten dźwięk potęguje wrażenia z jazdy, dodając emocji każdemu przyspieszeniu i redukcji biegu. Oczywiście, w trybie komfortowym jest on bardziej stonowany, co pozwala na spokojną podróż, ale wystarczy przełączyć się na tryb Sport lub Sport Plus, aby obudzić bestię. Dla mnie, jako entuzjasty, dźwięk to nieodłączny element doświadczenia M3, a w G80 jest on dopracowany w taki sposób, że każda przejażdżka staje się koncertem dla uszu.
Ile naprawdę kosztuje posiadanie M3 G80 w Polsce
Ceny nowych i używanych egzemplarzy: Na co przygotować portfel?
Posiadanie BMW M3 G80 w Polsce to inwestycja, która wymaga odpowiednio przygotowanego portfela. Ceny nowych egzemplarzy M3 Competition po liftingu (LCI) startują od około 480 000 zł, ale z popularnymi opcjami, takimi jak pakiet M Driver, hamulce ceramiczne czy rozbudowane wyposażenie wnętrza, łatwo przekraczają 600 000 - 650 000 zł. Limitowana wersja M3 CS była jeszcze droższa, osiągając ceny w okolicach 800 000 zł. Na rynku wtórnym, ceny używanych egzemplarzy z pierwszych lat produkcji (2021-2022) utrzymują się na bardzo wysokim poziomie, rzadko spadając poniżej 380 000 zł. To świadczy o dużej wartości rezydualnej modelu i jego atrakcyjności, ale jednocześnie oznacza, że M3 G80 pozostaje samochodem dla zamożniejszych klientów.Serwis, ubezpieczenie i paliwo: Ukryte koszty eksploatacji
- Serwis: Koszty serwisu BMW M3 G80 są wysokie, co jest typowe dla samochodów o tak wysokich osiągach. Należy zwrócić uwagę na regularną wymianę oleju, najlepiej częściej niż zaleca producent, zwłaszcza jeśli samochód jest intensywnie eksploatowany lub używany na torze.
- Ubezpieczenie: Polisy ubezpieczeniowe (OC/AC) dla M3 G80 są znacząco droższe niż dla standardowych samochodów. Wysoka wartość pojazdu, duża moc i sportowy charakter sprawiają, że ubezpieczyciele naliczają wysokie składki.
- Paliwo: Silnik S58, choć efektywny, ma duży apetyt na paliwo, zwłaszcza przy dynamicznej jeździe. Należy liczyć się ze spalaniem rzędu 12-15 litrów/100 km w cyklu mieszanym, a na torze wartości te mogą znacznie wzrosnąć.
- Opony: Ceny opon, zwłaszcza tych z homologacją BMW (oznaczonych gwiazdką), są wysokie. Ich wymiana, szczególnie przy sportowej jeździe, może być częsta i kosztowna.
Najczęstsze awarie i newralgiczne punkty: Na co zwrócić uwagę przy zakupie?
BMW M3 G80 jest generalnie uznawane za stosunkowo niezawodny model, co jest dobrą wiadomością dla potencjalnych nabywców. Jednak, jak każdy samochód sportowy o wysokich osiągach, ma swoje newralgiczne punkty, na które warto zwrócić uwagę. Przede wszystkim, jeśli egzemplarz jest wyposażony w opcjonalne hamulce ceramiczno-węglowe, należy sprawdzić ich stan. Ich wymiana jest niezwykle kosztowna może wynieść kilkadziesiąt tysięcy złotych. Poza tym, kluczowe jest dokładne zweryfikowanie historii serwisowej pojazdu. Unikaj aut z niepewną przeszłością wypadkową, ponieważ naprawy uszkodzeń strukturalnych mogą być problematyczne i kosztowne. Ostrożność należy zachować również w przypadku egzemplarzy po mocnym tuningu mechanicznym, który mógł wpłynąć na żywotność podzespołów. Zawsze polecam inspekcję przedzakupową w autoryzowanym serwisie lub u zaufanego specjalisty.
Lista kontrolna dla potencjalnego nabywcy:
- Dokładna weryfikacja historii serwisowej.
- Sprawdzenie stanu hamulców (zwłaszcza ceramiczno-węglowych).
- Ocena stanu ogumienia (homologacja BMW).
- Weryfikacja bezwypadkowości pojazdu.
- Unikanie aut po nieprofesjonalnym tuningu.
Wartość rezydualna: Czy M3 G80 dobrze trzyma cenę?
Analizując wartość rezydualną BMW M3 G80, mogę śmiało stwierdzić, że model ten bardzo dobrze trzyma cenę na rynku wtórnym. Jest to wynik kilku czynników. Po pierwsze, G80 to samochód o wysokich osiągach i prestiżowym statusie, co zawsze wpływa na jego atrakcyjność. Po drugie, jak już wspominałem, podaż używanych egzemplarzy w Polsce jest ograniczona, co naturalnie winduje ceny w górę. Nawet po kilku latach eksploatacji, M3 G80 traci na wartości wolniej niż wiele innych samochodów w tej klasie. To dobra wiadomość dla tych, którzy obawiają się dużej utraty wartości w przypadku G80, inwestycja w ten model wydaje się być stosunkowo bezpieczna, a jego pożądanie na rynku wtórnym gwarantuje, że znalezienie nowego właściciela nie będzie problemem.
Podsumowanie czy M3 generacji G80 to godny następca legendy
Kluczowe zalety: Dlaczego warto kupić ten model?
- Fenomenalne właściwości jezdne: G80 oferuje niezrównaną precyzję prowadzenia, stabilność i zwinność, co sprawia, że każda jazda jest czystą przyjemnością.
- Mocny i elastyczny silnik S58: Jednostka S58 to arcydzieło inżynierii, dostarczające ogromnej mocy i momentu obrotowego w szerokim zakresie obrotów.
- Precyzja prowadzenia: Układ kierowniczy i zawieszenie zapewniają doskonałe wyczucie samochodu i kontrolę w każdej sytuacji.
- Wszechstronność (zwłaszcza w wersji Touring): Mimo sportowego charakteru, G80 jest zaskakująco praktyczne, a wersja kombi (G81) to idealne połączenie sportu i funkcjonalności.
- Zaawansowane technologie: Nowoczesne systemy multimedialne, asystenci kierowcy i opcje personalizacji podnoszą komfort i bezpieczeństwo.
Największe wady i kompromisy: Kto powinien unikać M3 G80?
- Kontrowersyjny design: Duże "nerki" nadal dzielą fanów, a dla niektórych mogą być barierą nie do przejścia.
- Duża masa własna: Ponad 1800 kg w wersji z xDrive to sporo, co dla purystów może być odczuwalne w dynamice.
- "Cyfrowy" charakter: W porównaniu do starszych generacji, G80 może wydawać się nieco bardziej odizolowane i mniej analogowe w odczuciach.
- Wysokie koszty utrzymania: Serwis, opony, ubezpieczenie i paliwo to znaczące wydatki, które należy uwzględnić w budżecie.
- Cena zakupu: Zarówno nowe, jak i używane egzemplarze są drogie, co sprawia, że M3 G80 jest poza zasięgiem wielu entuzjastów.
Przeczytaj również: BMW R 1200 C: Kultowy cruiser Bonda czy warto kupić?
Ostateczny werdykt: Ocena eksperta i spojrzenie w przyszłość modelu
Czy BMW M3 generacji G80 to godny następca legendy? Moim zdaniem, zdecydowanie tak. Mimo początkowych kontrowersji wokół designu i nieco większej masy, G80 oferuje fenomenalne osiągi, niezrównane właściwości jezdne i poziom zaawansowania technologicznego, który stawia go w czołówce segmentu. To samochód, który potrafi dostarczyć niesamowitych emocji na torze, a jednocześnie zaskakuje swoją wszechstronnością i komfortem w codziennym użytkowaniu, zwłaszcza w praktycznej wersji Touring. Tak, ma swoje wady jest drogie w zakupie i utrzymaniu, a jego "cyfrowy" charakter może nie każdemu odpowiadać. Jednak dla mnie, jako eksperta i miłośnika marki, G80 to doskonała ewolucja M3, która z powodzeniem kontynuuje dziedzictwo poprzedników, jednocześnie wyznaczając nowe standardy. Spoglądając w przyszłość, jestem przekonany, że G80, a zwłaszcza G81 Touring, stanie się jeszcze bardziej pożądanym klasykiem, który będzie ceniony za swoje osiągi, technologię i przełomowy charakter.
